Eczeem

Eczeem, of atopische dermatitis, is een zeer veelvoorkomende ontstekingsreactie van de huid bij kinderen. Het veroorzaakt meestal een droge, jeukende, gevoelige huid en kan opvlammen op de wangen, rond de gewrichten, op de handen of meer verspreid over het lichaam. Bij veel kinderen begint het tijdens de babytijd of de vroege kindertijd en heeft het de neiging om in de loop van de tijd te komen en te gaan.

Eczeem heeft niet één enkele oorzaak. Het ontwikkelt zich meestal door een combinatie van factoren: een van nature zwakkere huidbarrière, een aanleg voor allergie of astma bij het kind of in de familie, een overactief immuunsysteem, droogheid van de huid, irritatie door zeep of geurstoffen, oververhitting, zweet, infecties en soms omgevingsfactoren. Bij sommige kinderen kan een voedselallergie samengaan met eczeem, maar voeding is in de meeste gevallen niet de oorzaak, en onnodige eliminatiediëten kunnen meer kwaad dan goed doen.

Een nuttige manier om over eczeem na te denken, is dat de huidbarrière “lekt”. Wanneer de huidbarrière niet goed functioneert, ontsnapt vocht gemakkelijker en kunnen irriterende stoffen gemakkelijker binnendringen. Dit leidt tot jeuk, krabben, ontstekingen en meer huidschade, waardoor de bekende jeuk-krabcyclus ontstaat. Goede eczeemzorg richt zich daarom zowel op het kalmeren van ontstekingen als op het herstellen en beschermen van de huidbarrière.

De basis van de standaardbehandeling van eczeem is het regelmatig gebruik van emollientia of vochtinbrengende crèmes. Aan dit onderdeel van de behandeling wordt naar mijn ervaring veel te weinig aandacht besteed en vaak worden standaard emollientia gebruikt in plaats van middelen die specifiek geschikt zijn voor elk individueel kind.

Tijdens opvlammingen schrijven artsen gewoonlijk topicale corticosteroïden voor om de ontsteking te kalmeren. Bij correct gebruik zijn deze een belangrijk en effectief onderdeel van de behandeling. De gekozen sterkte hangt af van de leeftijd van het kind, het betreffende huidgebied en de ernst van het eczeem. Op kwetsbare plekken zoals het gezicht hebben mildere steroidbehandelingen meestal de voorkeur.

In de praktijk van Dr. Buskin wordt eczeem op een integratieve maar veilige wijze benaderd. Conventionele pediatrische zorg blijft de basis van de behandeling, vooral wanneer de huid aanzienlijk ontstoken, geïnfecteerd of pijnlijk is, of wanneer het de slaap en de kwaliteit van leven beïnvloedt. Integratieve zorg wordt gebruikt als aanvulling, niet als vervanging, met als doel de algehele gezondheid van het kind te begrijpen: huid, allergie-achtergrond, voeding, slaap, stress en omgevingsfactoren.

Het eerste doel is het herstellen van de huidbarrière en het verminderen van triggers. Dit omvat een duidelijke dagelijkse huidverzorgingsroutine, voorzichtig baden en hydrateren, het vermijden van geparfumeerde producten en het herzien van kleding en wasmiddelen. Ouders worden ondersteund bij het herkennen van patronen zoals hitte, zweet, infectie of krabben op momenten van vermoeidheid. Emollientia worden dagelijks geadviseerd, zelfs als de huid er beter uitziet, omdat ze essentieel zijn voor het behoud van een gezonde huidbarrière.

Bij de Praktijk voor Kinderen worden complicaties en verergerende factoren zoals infecties, aanhoudende jeuk, irriterende stoffen en, waar relevant, bijbehorende allergieën zorgvuldig beoordeeld en meegewogen. Een integratief consult kan ook dieetkwesties, reflux, spijsvertering, slaapproblemen, terugkerende infecties of mogelijke reacties op voeding onderzoeken. Wanneer een voedselallergie wordt vermoed, wordt dit zorgvuldig geëvalueerd, aangezien onnodige dieetbeperkingen kunnen leiden tot stress en voedingsproblemen. Waar nodig maakt samenwerking met allergiespecialisten deel uit van de zorg.

Gezinnen vragen vaak naar supplementen en complementaire behandelingen. Het bewijs is wisselend. Sommige kinderen kunnen baat hebben bij vitamine D of bepaalde probiotica.

In de praktijk wordt onze aanpak geleid door vijf kernprincipes:

De praktijk heeft een hoog niveau van expertise ontwikkeld in de behandeling van eczeem. Voor complexere dermatologische aandoeningen kan worden doorverwezen naar gespecialiseerde dermatologische klinieken in de regio of, indien nodig, naar het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam.

Er is een groeiende belangstelling voor de relatie tussen eczeem, voedselallergie en het microbioom van de huid. Onderzoek van de afgelopen jaren ondersteunt het idee dat een beschadigde huidbarrière bij sommige zuigelingen kan bijdragen aan allergische sensibilisatie. Dit is een van de redenen waarom eczeem serieus genomen moet worden en proactief behandeld moet worden, vooral bij baby’s bij wie de aandoening zich al vroeg manifesteert.

Aan de integratieve kant blijven probiotica, symbiotica, vitamine D en op voeding gebaseerde benaderingen veelbelovend, maar nog niet definitief bewezen. Sommige reviews uit 2024 en 2025 maken melding van mogelijke voordelen, maar grotere en meer consistente studies zijn nog nodig voordat ze breed kunnen worden aanbevolen voor alle kinderen.

Hier zijn links naar artikelen over dit onderwerp:
Publicatie 1
Publicatie 2